Wyżej przytoczony tekst jest jedną z wielu negatywnych reakcji ludzi, nie mających wcześniej styczności z grami RPG, po próbie wyjaśnienia im, o co chodzi w tym, co stanowi dla wielu ludzi pasję i niczym nie skrępowaną, szczerą radość i satysfakcję.
W związku z tym chciałbym rzucić na tę niezwykle ważną dla mnie sprawę trochę światła, licząc oczywiście na otwartość i zgoła nie konserwatywne poglądy moich kolegów i koleżanek studiujących na naszej uczelni.
Co znaczy owo tajemnicze RPG? Jest to skrót trzech słów zaczerpnięty z języka angielskiego, które w pełnym znaczeniu jawią się jako Role Playing Games, co zostało mniej, lub bardziej udanie przetłumaczone na język polski jako gry fabularne.
Przechodząc do sedna sprawy, istotę gier RPG chciałbym wytłumaczyć w możliwie jak najłatwiejszy i zrozumiały sposób.
Gry RPG są niczym innym jak swobodną zabawą wyobraźnią.
Niewątpliwie każdy z nas miał okazję czytać książkę czy oglądać film, w którym główny bohater popełnia tak beznadziejny błąd, że chciałoby się go przed nim ostrzec. Tyle, że żadne przestrogi ze strony czytelników nie powstrzymają go przed zrobieniem tego, co przewidziano dlań w fabule, choćby pakował się w niewiadomo jakie kłopoty. Czytelnik (widz) nie ma wpływu na zachowanie bohatera utworu, którego twórcy zgadzają się na nasz udział w jego historii jedynie w charakterze biernych obserwatorów. W RPG wszystkie te zasady zostają postawione na głowie. To grający wcielają się w rolę bohaterów powieści i kierują nimi, reagując wedle własnego uznania na wszystkie zaistniałe wydarzenia i sytuacje. Jeżeli gracz nie chcę, aby odgrywana przez niego postać w danym momencie weszła do stajni, nic takiego nie nastąpi, jeżeli gracz uzna, że zamiast sięgać po wierny, wysłużony pistolet, lepiej będzie wydostać się z tarapatów jakąś sprytną gadką, to może tego spróbować. Fabuła takiej gry jest niezwykle elastyczna i ściśle powiązana z decyzjami występujących w niej bohaterów.
W grach RPG akcja powieści (przygód) rozwija się podobnie jak w zwykłej książce czy w filmie tyle, że wszystko odbywa się w specjalnych, narzuconych przez człowieka zwanego Mistrzem Gry ramach. Scenariusz określa pewne wydarzenia będące skutkami innych zdarzeń czy zachowań, zawsze jednak pozostaje zaledwie szkicem, który gracze wypełnią treścią, kierując poczynaniami swoich bohaterów. Kiedy ich postaci wplączą się w fabułę, przygoda nabierze dramatyzmu i będzie trzymać w napięciu, niczym najlepszy dreszczowiec lub książka, dla której zarwaliśmy całą noc. W tej zabawie to gracze mają wpływ na rozwój wydarzeń i w miarę postępu rozgrywki współtworzą opowieść. Zadaniem Mistrza Gry jest natomiast nakreślenie ogólnego zarysu historii i kontrolowanie przebiegu gry, za pomocą reguł gry zawartych w rozmaitych podręcznikach do RPG. To on pamięta, co i gdzie się wydarzyło, bądź wydarzy i przedstawia graczom sytuacje, w której znaleźli się ich bohaterowie. Odgrywa także wszystkie inne postacie oraz ma ostateczne słowo we wszystkich kwestiach spornych. Mistrz Gry pełni bardzo ważne zadanie, a mianowicie opisuje bohaterom otoczenie zastępując im wzrok, słuch i pozostałe zmysły. Jak wygląda to w praktyce, otóż mniej więcej w ten sposób:
Mistrz Gry: Złoty blask na horyzoncie z każdą chwilą rozlewa się szerzej po pustyni. Mrok nocy słabnie do tego stopnia, że po chwili ostatni jego strzęp chowa się za wierzchołkami wydm, wśród których budzicie się właśnie z krótkiego snu. Co robicie?
Mariusz: Zbieram wszystkie moje rzeczy. Zakładając moją skórzaną kurtkę biorę łyk wody z manierki.
Ania: Wstaje powoli i ociężale, szukając wzrokiem resztek naszych zapasów.
Tomek: Ja energicznie podrywam się z posłania i wchodzę na najwyższe wzgórze zobaczyć czy coś nam nie zagraża. Biorę ze sobą mojego psa.
Mistrz Gry: Mariuszu i Aniu spokojnie zajmujecie się wykonywaniem zaplanowanych czynności, kiedy ty Tomku szybko wdrapujesz się na wzgórze. Po krótkiej wspinaczce stajesz na szczycie wzgórza i w oddali widzisz człowieka jadącego na koniu, którego niewyraźna sylwetka podążająca między wzgórzami zbliża się dokładnie w waszym kierunku. Twój pies zaczyna groźnie warczeć. Co robisz?
Tomek: Szybko schodzę na dół próbując ostrzec innych, po czym wyciągam broń.
Mariusz: Próbuje poszukać dogodnej kryjówki.
Ania: Wychodzę naprzeciw temu jeźdźcowi i licząc na osłonę ze strony towarzyszy będę starała się z nim porozmawiać.
Jak widzicie nie jest to nic trudnego, wystarczy puścić wodzę swojej wyobraźni i dać się ponieść rodzącej się w waszych głowach, a niewykorzystanej dotąd fantazji. Oczywiście sytuacja ta może skończyć się bardzo różnie, np.: nieznajomy może być zwiadowcą, złodziejem lub zabójcą, który będzie chciał ostrzec, okraść czy wręcz zabić bohaterów graczy. To, kim będzie i jak będzie się zachowywał ów tajemniczy jeździec zależy wyłącznie od Mistrza Gry i na tym właśnie polega jego wyjątkowa rola.
Ważną zaletą RPG jest także dowolność w wyborze konwencji, w jakiej odbywać się będzie rozgrywka. Nie ma w tej kwestii absolutnie żadnych ograniczeń i nic nie stoi na przeszkodzie, żebyśmy jednego wieczoru odgrywając postać dzielnego rycerza w realiach średniowiecznej europy nie mogli nazajutrz wcielić się w rolę przebiegłej złodziejki żyjącej w futurystycznej wizji świata po globalnej wojnie atomowej.
Na koniec chciałbym jeszcze dodać, że gry RPG mogą mieć, moim zdaniem, szerokie zastosowanie w pracy pedagogicznej z uczniami wybitnie zdolnymi (i nie tylko), lecz jest to temat na osobną i dużo poważniejszą pracę niż powyższa.
Mam nadzieję, że tym artykułem, chociaż po części wyjaśniłem to, czym są gry RPG i jaka radość może z nich płynąć dla każdego z was, jeśli tylko będziecie mieli tyle odwagi, aby zapuścić się w nieznane dotąd obszary swojej wyobraźni.
Maciek Stencel